سوره مبارکه لقمان

عناوین یادداشت‌ها

  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 44 شنبه 22 شهریور 1393 15:16
    1 لقمان که بود؟ نام لقمان در دو آیه از قرآن در همین سوره آمده است ، در قرآن دلیل صریحى بر اینکه او پیامبر بوده است یا تنها یک فرد حکیم ، وجود ندارد، ولى لحن قرآن در مورد لقمان ، نشان مى دهد که او پیامبر نبود، زیرا در مورد پیامبران سخن از رسالت و دعوت به سوى توحید و مبارزه با شرک و انحرافات محیط و عدم مطالبه اجر و...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 43 شنبه 22 شهریور 1393 15:16
    اضافه مى کند که عدم اطاعت آنها در مساءله کفر و شرک ، دلیل بر قطع رابطه مطلق با آنها نیست بلکه در عین حال «با آنها در دنیا به طرز شایسته اى رفتار کن» (و صاحبهما فى الدنیا معروفا). از نظر دنیا و زندگى مادى با آنها مهر و محبت و ملاطفت کن ، و از نظر اعتقاد و برنامه هاى مذهبى ، تسلیم افکار و پیشنهادهاى آنها نباش ، این درست...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 42 شنبه 22 شهریور 1393 15:15
    محسوب مى شود. و از آنجا که توصیه به نیکى در مورد پدر و مادرممکن است این توهم را براى بعضى ایجاد کند که حتى در مساءله عقائد و کفر و ایمان ، باید با آنها مماشات کرد، در آیه بعد مى افزاید: «هرگاه آن دو، تلاش و کوشش کنند که چیزى را شریک من قرار دهى که از آن (حداقل ) آگاهى ندارى ، از آنها اطاعت مکن» (و ان جاهداک على ان...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 41 شنبه 22 شهریور 1393 15:14
    عظیم او مى سازد. سپس مى گوید: «توصیه کردم که هم شکر مرا بجاى آور و هم شکر پدر و مادرت را» (ان اشکر لى و لوالدیک ). شکر مرا بجا آور که خالق و منعم اصلى توام و چنین پدر و مادر مهربانى به تو داده ام و هم شکر پدر و مادرت را که واسطه این فیض و عهده دار انتقال نعمتهاى من به تو مى باشند. و چقدر جالب و پر معنى است که شکر پدر...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 40 شنبه 22 شهریور 1393 15:00
    این مساءله از نظر علمى ثابت شده ، و تجربه نیز نشان داده که مادران در دوران باردارى گرفتار وهن و سستى مى شوند، چرا که شیره جان و مغز استخوانشان را به پرورش جنین خود اختصاص مى دهند، و از تمام مواد حیاتى وجود خود بهترینش را تقدیم او مى دارند. به همین دلیل ، مادران در دوران باردارى گرفتار کمبود انواع ویتامینها مى شوند که...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 39 شنبه 22 شهریور 1393 15:00
    کبریائى او در هم شکستن ! قابل توجه اینکه لقمان حکیم ، دلیل بر نفى شرک را این ذکر مى کند که شرک ظلم عظیم است ، آن هم با تعبیرى که از چند جهت ، تاءکید در بر دارد. و چه ظلمى از این بالاتر که هم در مورد خدا انجام گرفته که موجود بى ارزشى را همتاى او قرار دهند، و هم درباره خلق خدا که آنها را به گمراهى بکشانند و با اعمال...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 38 شنبه 22 شهریور 1393 14:59
    معنى ندارد، او از همگان بى نیاز است ، و شایسته ستایش همه ستایشگران ، فرشتگان حمد او مى گویند و تمام ذرات موجودات به تسبیح و حمد او مشغولند و اگر انسانى به زبان قال ، کفران کند، کمترین اثرى ندارد، حتى ذرات وجود خودش به زبان حال مشغول حمد و ثناى اویند! قابل توجه است که «شکر» با «صیغه مضارع» که نشانه تداوم و استمرار است...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 37 شنبه 22 شهریور 1393 14:59
    در حدیث دیگرى از امام صادق (علیه السلام ) مى خوانیم که در تفسیر این آیه فرمود: اوتى معرفة امام زمانه : «حکمت این است که لقمان نسبت به امام و رهبر الهى عصر خود آگاهى داشت». روشن است هر یک از اینها یکى از شاخه هاى مفهوم وسیع حکمت محسوب مى شود و با هم منافاتى ندارد. به هر حال «لقمان» به خاطر داشتن این حکمت به شکر...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 36 شنبه 22 شهریور 1393 14:59
    در عظمت مقام او همین بس که خدا اندرزهایش را در کنار سخنان خود قرار داده ، و در لابلاى آیات قرآن ذکر فرموده است ، آرى هنگامى که قلب انسان بر اثر پاکى و تقوى به نور حکمت روشن گردد، سخنان الهى بر زبانش ‍ جارى مى شود و همان مى گوید که خدا مى گوید، و آن گونه مى اندیشد که خدا مى پسندد! با این توضیح کوتاه به تفسیر آیات باز...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 35 شنبه 22 شهریور 1393 14:58
    14 - و ما به انسان درباره پدر و مادرش سفارش کردیم ، مادرش او را با زحمت روى زحمت حمل کرد، (و به هنگام باردارى هر روز رنج و ناراحتى تازه اى را متحمل مى شد) و دوران شیرخوارگى او در دو سال پایان مى یابد (آرى به او توصیه کردم ) که شکر براى من و براى پدر و مادرت بجا آور که بازگشت همه شما به سوى من است . 15 - و هرگاه آنها...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 34 شنبه 22 شهریور 1393 14:58
    آیه 12 - 15 آیه و ترجمه وَ لَقَدْ ءَاتَیْنَا لُقْمَنَ الحِْکْمَةَ أَنِ اشکُرْ للَّهِ وَ مَن یَشکرْ فَإِنَّمَا یَشکُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَن کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنىُّ حَمِیدٌ(12) وَ إِذْ قَالَ لُقْمَنُ لابْنِهِ وَ هُوَ یَعِظهُ یَبُنىَّ لا تُشرِک بِاللَّهِ إِنَّ الشرْک لَظلْمٌ عَظِیمٌ(13) وَ وَصیْنَا الانسنَ...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 33 شنبه 22 شهریور 1393 14:57
    محل مى شود، و از آنجا که مشرکان عبادت و گاه تدبیر جهان را در اختیار بتها مى گذاشتند مرتکب بزرگترین ظلم و ضلالت بودند. ضمنا تعبیر فوق اشاره لطیفى است به ارتباط «ظلم» و «ضلال»، زیرا هنگامى که انسان موقعیت موجودات عینى را در جهان نشناسد، یا بشناسد و رعایت نکند و هر چیز را در جاى خویش نبیند، مسلما این ظلم سبب ضلالت و...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 32 شنبه 22 شهریور 1393 14:57
    نکنند، بعلاوه این تعبیر نشان مى دهد که نزول باران و پرورش گیاهان مورد توجه خاصى بوده است . این آیه بار دیگر به «زوجیت در جهان گیاهان» اشاره مى کند که آن نیز از معجزات علمى قرآن است ، چرا که در آن زمان ، زوجیت (وجود جنس نر و ماده ) در جهان گیاهان بطور گسترده ثابت نشده بود، و قرآن از آن پرده برداشت (شرح بیشتر پیرامون...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 31 شنبه 22 شهریور 1393 14:57
    تعبیر به «من کل دابة»، اشاره به تنوع حیات و زندگى در چهره هاى مختلف است از جنبندگانى که از کوچکى با چشم عادى دیده نمى شوند و سرتاسر محیط ما را پر کرده اند گرفته ، تا جنبندگان غولپیکرى که عظمت آنها انسان را در وحشت فرو مى برد. همچنین جنبندگان به رنگهاى مختلف و چهره هاى کاملا متفاوت ، آبزیان و هوا زیان ، پرندگان و...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 30 شنبه 22 شهریور 1393 14:56
    تمید بکم ). این آیه که نظائر فراوانى در قرآن دارد نشان مى دهد که کوهها وسیله ثبات زمینند، امروز از نظر علمى نیز این حقیقت ثابت شده که کوهها از جهات متعددى مایه ثبات زمین هستند. از این نظر که ریشه هاى آنها به هم پیوسته و همچون زره محکمى ، کره زمین را در برابر فشارهائى که از حرارت درونى ناشى مى شود حفظ مى کند، و اگر...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 29 شنبه 22 شهریور 1393 14:56
    هم دارند (آفرینش آسمان ، و معلق بودن کرات در فضا و نیز آفرینش کوهها براى حفظ ثبات زمین ، و سپس آفرینش جنبندگان ، و بعد از آن آب و گیاهان که وسیله تغذیه آنها است ) اشاره مى کند. مى فرماید: «خداوند آسمانها را بدون ستونى که قابل رؤ یت باشد آفرید» (خلق السماوات بغیر عمد ترونها). «عمد» (بر وزن قمر) جمع «عمود» به معنى ستون...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 28 شنبه 22 شهریور 1393 14:55
    آیه 10 - 11 آیه و ترجمه خَلَقَ السمَوَتِ بِغَیرِ عَمَدٍ تَرَوْنهَا وَ أَلْقَى فى الاَرْضِ رَوَسىَ أَن تَمِیدَ بِکُمْ وَ بَث فِیهَا مِن کلِّ دَابَّةٍ وَ أَنزَلْنَا مِنَ السمَاءِ مَاءً فَأَنبَتْنَا فِیهَا مِن کلِّ زَوْجٍ کَرِیمٍ(10) هَذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونى مَا ذَا خَلَقَ الَّذِینَ مِن دُونِهِ بَلِ الظلِمُونَ فى...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 27 شنبه 22 شهریور 1393 14:55
    در بعضى از کتبى که در زمینه آثار زیانبار موسیقى بر اعصاب آدمى نوشته شده است حالات جمعى از موسیقى دانان و خوانندگان معروف آمده است که به هنگام اجراى برنامه گرفتار سکته و مرگ ناگهانى شده ، و در همان مجلس جان خود را از دست داده اند. کوتاه سخن اینکه آثار زیانبخش غنا و موسیقى بر اعصاب تا سر حد تولید جنون ، و بر قلب و فشار...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 26 شنبه 22 شهریور 1393 14:55
    در حدیثى از على (علیه السلام ) مى خوانیم : کل ما الهى عن ذکر الله فهو من المیسر: «هر چیزى که انسان را از یاد خدا غافل کند (و در شهوات فرو ببرد) آن در حکم قمار است .» ج - آثار زیانبار بر اعصاب - غنا و موسیقى در حقیقت ، یکى از عوامل مهم تخدیر اعصاب است ، و به تعبیر دیگر مواد مخدر گاهى از طریق دهان و نوشیدن وارد بدن مى...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 25 شنبه 22 شهریور 1393 14:54
    در بعضى از گزارشهائى که در جرائد خارجى آمده مى خوانیم که در مجلسى که گروهى از دختران و پسران بودند، و آهنگ خاصى از غناء در آنجا اجرا شد آنچنان هیجانى به دختران و پسران دست داد که به یکدیگر حمله ور شدند و فجایع زیادى بار آوردند که قلم از ذکر آن شرم دارد. در تفسیر «روح المعانى»، سخنى از یکى از سران «بنى امیه» نقل مى کند...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 24 شنبه 22 شهریور 1393 14:54
    آن است . البته «غنا» مصادیق مشکوکى نیز دارد (مانند همه مفاهیم دیگر) که انسان به راستى نمى داند فلان صوت مناسب مجالس فسق و فجور است یا نه ؟ و در این صورت به حکم اصل برائت محکوم به حلیت است (البته بعد از آگاهى کافى از مفهوم عرفى غنا طبق تعریف فوق ). و از اینجا روشن مى شود صداها و آهنگهاى حماسى که متناسب میدانهاى نبرد و...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 23 شنبه 22 شهریور 1393 14:53
    آیا غنا هر صدائى است که در آن «ترجیع» (رفت و آمد صدا در حنجره و به اصطلاح غلت دادن ) باشد؟ آن نیز ثابت نیست . آنچه از مجموع کلمات فقهاء و سخنان اهل سنت در این زمینه مى توان استفاده کرد این است که غناء، آهنگهاى طرب انگیز و لهو و باطل است . و به عبارت روشنتر: غناء آهنگهائى است که متناسب مجالس فسق و فجور و اهل گناه و...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 22 شنبه 22 شهریور 1393 14:53
    فى القلب کما ینبت الماء البقل : «غنا روح نفاق را در قلب پرورش مى دهد همانگونه که آب گیاهان را»!. روى هم رفته روایاتى که در این زمینه نقل شده است بقدرى زیاد است که به حد تواتر مى رسد، و به همین دلیل اکثر علماى اسلام فتوى به حرمت داده اند علاوه بر علماى شیعه که تقریبا در این سخن اتفاق نظر دارند، تحریم آن از ابو - حنیفه...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 21 شنبه 22 شهریور 1393 14:53
    و در حدیث دیگرى از امام صادق (علیه السلام ) چنین آمده است : بیت الغناء لا - تؤ من فیه الفجیعة ، و لا تجاب فیه الدعوة ، و لا یدخله الملک : «خانه اى که در آن غنا باشد، ایمن از مرگ و مصیبت دردناک نیست ، و دعا در آن به اجابت نمى رسد، و فرشتگان وارد آن نمى شوند». و در حدیث دیگرى از همان امام (علیه السلام ) مى خوانیم :...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 20 شنبه 22 شهریور 1393 14:52
    حرام است». آنچه را که قرطبى به صورت استثناء بیان کرده از قبیل خواندن «حدى» (آواز مخصوص ) براى شتران یا اشعار مخصوصى که مسلمانان با آهنگ به هنگام حفر خندق مى خواندند به احتمال قوى اصلا جزء غنا نبوده و نیست ، و شبیه اشعارى است که گروهى با آهنگ مخصوص در راهپیمائیها یا مجالس جشن و عزادارى مذهبى مى خوانند. در منابع اسلامى...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 19 شنبه 22 شهریور 1393 14:52
    بر «غضب» است . «نعیم» که از ماده «نعمت» است ، معنى گسترده اى دارد که همه انواع نعمتهاى مادى و معنوى را شامل مى شود، حتى نعمتهائى که براى ما محبوسان زندان تن در این دنیا قابل درک نیست «راغب» در «مفردات» مى گوید: «نعیم» به معنى «نعمت بسیار» است (النعیم النعمة الکثیرة ). نکته ها: 1 - تحریم غنا بدون شک غنا به طور اجمال از...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 18 شنبه 22 شهریور 1393 14:51
    مى گرفتند و بوجهل صفتانى که «زقوم جهنم» را با کره و خرما تفسیر مى کردند! در آیات بعد به شرح حال مؤ منان راستین باز مى گردد که در آغاز این مقایسه از آنان شروع شد، در پایان نیز به آنان ختم گردد، مى فرماید: «کسانى که ایمان آورده اند و عمل صالح انجام داده اند، باغهاى پر نعمت بهشت از آن آنها است» (ان الذین آمنوا و عملوا...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 17 شنبه 22 شهریور 1393 14:51
    هم براى آنها مجازاتى تعیین کرده که علاوه بر دردناک بودن توهین آور نیز مى باشد. آیه بعد به عکس العمل این گروه در برابر آیات الهى اشاره کرده ، و در واقع آن را با عکس العملشان در برابر لهو الحدیث مقایسه مى کند و مى گوید: «هنگامى که آیات ما بر او خوانده مى شود مستکبرانه روى بر مى گرداند، گوئى آیات ما را نشنیده ، گوئى اصلا...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 16 شنبه 22 شهریور 1393 14:50
    است که خدا به اهل آن نمى نگرد، (و آنها را مشمول لطفش قرار نمى دهد) و این مصداق همان چیزى است که خداوند عزوجل فرموده «بعضى از مردم هستند که سخنان بیهوده خریدارى مى کنند تا مردم را از راه خدا گمراه سازند». تعبیر به «لهو الحدیث» بجاى «الحدیث اللهو» گویا اشاره به این است که هدف اصلى آنها همان لهو و بیهودگى است ، و سخن ،...
  • تفسیر نمونه جلد 17 صفحه 15 شنبه 22 شهریور 1393 14:50
    و اما «لهو الحدیث»، مفهوم وسیع و گسترده اى دارد که هر گونه سخنان یا آهنگهاى سرگرم کننده و غفلت زا را که انسان را به بیهودگى یا گمراهى مى کشاند در بر مى گیرد، خواه از قبیل «غنا» و الحان و آهنگهاى شهوت انگیز و هوس آلود باشد، و خواه سخنانى که نه از طریق آهنگ ، بلکه از طریق محتوى انسان را به بیهودگى و فساد، سوق مى دهد. و...